{"id":1147,"date":"2026-08-09T05:18:31","date_gmt":"2026-08-09T05:18:31","guid":{"rendered":"https:\/\/artworkpost.com\/mala-czternastoletnia-tancerka\/"},"modified":"2026-09-16T19:55:13","modified_gmt":"2026-09-16T19:55:13","slug":"mala-czternastoletnia-tancerka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/","title":{"rendered":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka"},"content":{"rendered":"<p class=\"lead\"><strong>Wiemy, jak nazywa\u0142a si\u0119 ta dziewczynka, i nie wiemy, co si\u0119 z ni\u0105 sta\u0142o. Marie van Goethem, c\u00f3rka belgijskiej praczki i krawca, zosta\u0142a wyrzucona ze szko\u0142y baletowej Opery Paryskiej w 1882 roku za nieobecno\u015bci. Mia\u0142a wtedy oko\u0142o pi\u0119tnastu lat. Po tej dacie znika z dokument\u00f3w ca\u0142kowicie. Rze\u017aba, przez kt\u00f3r\u0105 j\u0105 znamy, powsta\u0142a rok wcze\u015bniej.<\/strong><\/p>\n<h2>Najwa\u017cniejsze fakty<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Artysta:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/artist\/edgar-degas\/\">Edgar Degas (1834\u20131917)<\/a><\/li>\n<li><strong>Tytu\u0142 francuski:<\/strong> <em>Petite danseuse de quatorze ans<\/em><\/li>\n<li><strong>Powstanie:<\/strong> 1878\u20131881 (model woskowy)<\/li>\n<li><strong>Odlewy w br\u0105zie:<\/strong> po\u015bmiertnie, od 1922 roku<\/li>\n<li><strong>Technika:<\/strong> wosk barwiony, prawdziwe w\u0142osy, tiul, satyna, drewniana podstawa<\/li>\n<li><strong>Wysoko\u015b\u0107:<\/strong> ok. 99 cm<\/li>\n<li><strong>Nurt:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/movement\/impressionism\/\">impresjonizm<\/a>, cho\u0107 artysta wola\u0142 okre\u015blenie \u201erealizm&#8221;<\/li>\n<li><strong>Orygina\u0142:<\/strong> National Gallery of Art, Waszyngton; odlewy m.in. w <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/museum\/musee-dorsay-paris\/\">Mus\u00e9e d&#8217;Orsay<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h2>Skandal 1881<\/h2>\n<p>Rze\u017aba mia\u0142a by\u0107 pokazana na pi\u0105tej wystawie impresjonist\u00f3w w 1880 roku. <strong>Degas przys\u0142a\u0142 pust\u0105 gablot\u0119.<\/strong> Praca nie by\u0142a gotowa.<\/p>\n<p>Wystawi\u0142 j\u0105 rok p\u00f3\u017aniej, na sz\u00f3stej wystawie. Umie\u015bci\u0142 j\u0105 w oszklonej gablocie, <strong>jak eksponat muzealny albo okaz w gabinecie osobliwo\u015bci.<\/strong><\/p>\n<p>Reakcja by\u0142a gwa\u0142towna. Nie chodzi\u0142o o nago\u015b\u0107 \u2014 figura jest ubrana. Chodzi\u0142o o wszystko naraz: o wosk zamiast marmuru, o prawdziwe ubranie, o prawdziwe w\u0142osy, o gablot\u0119 i o twarz.<\/p>\n<p><strong>Krytycy pisali o dziewczynce w kategoriach, kt\u00f3re dzi\u015b czyta si\u0119 z niesmakiem.<\/strong> Jeden por\u00f3wna\u0142 j\u0105 do okazu z muzeum zoologicznego. Inny u\u017cy\u0142 s\u0142owa \u201ema\u0142pia&#8221;. Kilku odwo\u0142a\u0142o si\u0119 do popularnych wtedy teorii kryminologicznych Lombroso, wed\u0142ug kt\u00f3rych rysy twarzy zdradzaj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do przest\u0119pstwa.<\/p>\n<p>Za tymi opiniami sta\u0142a klasa. <strong>Ta dziewczynka wygl\u0105da\u0142a na to, kim by\u0142a<\/strong> \u2014 na dziecko z ubogiej rodziny robotniczej. Publiczno\u015b\u0107 przywyk\u0142a do baletnic jako istot eterycznych, nie do podopiecznych z przedmie\u015bcia.<\/p>\n<p>Degas zabra\u0142 rze\u017ab\u0119 do pracowni. <strong>Nigdy wi\u0119cej jej nie wystawi\u0142.<\/strong> Sta\u0142a tam przez trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 lat, a\u017c do jego \u015bmierci.<\/p>\n<h2>Marie van Goethem<\/h2>\n<p>Znamy o niej wi\u0119cej, ni\u017c mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107 \u2014 i mniej, ni\u017c by\u015bmy chcieli.<\/p>\n<p>Urodzi\u0142a si\u0119 w Pary\u017cu w 1865 roku, w rodzinie belgijskich imigrant\u00f3w. Ojciec by\u0142 krawcem, matka praczk\u0105. Mia\u0142a dwie siostry \u2014 obie r\u00f3wnie\u017c ta\u0144czy\u0142y w Operze.<\/p>\n<p>Do szko\u0142y baletowej trafi\u0142a jako dziecko. <strong>Pozowa\u0142a Degasowi od oko\u0142o 1878 roku<\/strong>, gdy mia\u0142a trzyna\u015bcie lat. Zachowa\u0142y si\u0119 rysunki przygotowawcze, w tym studia jej nagiego cia\u0142a z kilku stron.<\/p>\n<p>Wiadomo, \u017ce matka posy\u0142a\u0142a c\u00f3rki do pracy i \u017ce rodzina \u017cy\u0142a w skrajnej biedzie. Zachowa\u0142y si\u0119 wzmianki prasowe o siostrach van Goethem, opisuj\u0105ce ich obecno\u015b\u0107 w kawiarniach na Montmartrze.<\/p>\n<p><strong>W 1882 roku Marie zosta\u0142a zwolniona z Opery<\/strong> za zbyt liczne nieobecno\u015bci na zaj\u0119ciach. Od tego momentu nie ma po niej \u015bladu w \u017cadnych archiwach: ani aktu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ani zgonu, ani wzmianki prasowej.<\/p>\n<p>Jej starsza siostra Antoinette odsiedzia\u0142a wyrok za kradzie\u017c. M\u0142odsza, Louise-Jos\u00e9phine, zrobi\u0142a karier\u0119 i ta\u0144czy\u0142a w Operze przez ponad trzydzie\u015bci lat.<\/p>\n<p>O Marie nie wiemy nic.<\/p>\n<h2>Co czyni t\u0119 rze\u017ab\u0119 wyj\u0105tkow\u0105?<\/h2>\n<p>Degas z\u0142ama\u0142 tu niemal wszystkie regu\u0142y rze\u017aby XIX wieku.<\/p>\n<p><strong>Materia\u0142.<\/strong> Zamiast marmuru lub br\u0105zu \u2014 wosk, barwiony tak, by przypomina\u0142 cia\u0142o. Wosk by\u0142 materia\u0142em pomocniczym, u\u017cywanym do modeli, nie do dzie\u0142 sko\u0144czonych.<\/p>\n<p><strong>Ubranie.<\/strong> Prawdziwy gorsecik, prawdziwa sp\u00f3dniczka z tiulu, prawdziwe pantofelki, prawdziwa wst\u0105\u017cka we w\u0142osach. <strong>To pierwszy przypadek w rze\u017abie zachodniej, gdy artysta ubra\u0142 figur\u0119 w rzeczywiste tkaniny<\/strong> jako element dzie\u0142a, nie rekwizyt.<\/p>\n<p><strong>W\u0142osy.<\/strong> Prawdziwe, z peruki, zaplecione w warkocz.<\/p>\n<p><strong>Temat.<\/strong> Konkretne dziecko z konkretnego adresu, nie alegoria ani bogini.<\/p>\n<p>Degas pokry\u0142 potem tkaniny woskiem, \u017ceby scali\u0107 je z figur\u0105 \u2014 dlatego orygina\u0142 ma dzi\u015b jednolity, przygaszony ton.<\/p>\n<h2>Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h2>\n<p><strong>Pozycja.<\/strong> To czwarta pozycja baletowa, ale wykonana w pozie odpoczynku \u2014 stopy rozstawione, ci\u0119\u017car przeniesiony, r\u0119ce splecione z ty\u0142u i wyprostowane w \u0142okciach.<\/p>\n<p><strong>Broda.<\/strong> Uniesiona, oczy przymkni\u0119te. Ten gest czytano jako arogancj\u0119. Mo\u017cna go te\u017c czyta\u0107 jako wyczerpanie albo jako to, co robi cia\u0142o po wielu godzinach \u0107wicze\u0144.<\/p>\n<p><strong>R\u0119ce.<\/strong> Splecione za plecami, palce zaci\u015bni\u0119te. To nie jest pozycja swobodna \u2014 to napi\u0119cie.<\/p>\n<p><strong>Warkocz.<\/strong> W oryginale prawdziwe w\u0142osy, w odlewach br\u0105zowych odtworzone lub zast\u0105pione.<\/p>\n<p><strong>Wst\u0105\u017cka.<\/strong> Jedyny element, kt\u00f3ry w odlewach pozostaje tkanin\u0105 \u2014 i jedyna rzecz z orygina\u0142u, kt\u00f3r\u0105 muzea okresowo wymieniaj\u0105.<\/p>\n<p><strong>Podstawa.<\/strong> Prosta drewniana deska, bez coko\u0142u i bez podniesienia. Figura stoi na poziomie widza.<\/p>\n<h2>Kontekst historyczny<\/h2>\n<p>Uczennice szko\u0142y baletowej Opery nazywano <em>petits rats<\/em> \u2014 szczurkami. Rekrutowano je z najubo\u017cszych rodzin, cz\u0119sto w wieku siedmiu czy o\u015bmiu lat.<\/p>\n<p>Pensja nie wystarcza\u0142a na utrzymanie. <strong>System abonamentowy dawa\u0142 zamo\u017cnym m\u0119\u017cczyznom prawo wst\u0119pu za kulisy<\/strong>, do sali zwanej <em>foyer de la danse<\/em>. Uk\u0142ady mi\u0119dzy abonentami a tancerkami by\u0142y powszechne i akceptowane spo\u0142ecznie.<\/p>\n<p>Degas zna\u0142 te realia dok\u0142adnie \u2014 sp\u0119dzi\u0142 w salach pr\u00f3b setki godzin.<\/p>\n<p>Warto doda\u0107 rzecz, kt\u00f3ra zmienia lektur\u0119 tej rze\u017aby: <strong>Degas wystawi\u0142 j\u0105 razem z seri\u0105 pasteli przedstawiaj\u0105cych skazanych przest\u0119pc\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rych rysowa\u0142 podczas procesu s\u0105dowego. To zestawienie by\u0142o \u015bwiadome i wsp\u00f3\u0142cze\u015bni je zauwa\u017cyli.<\/p>\n<p>Co artysta chcia\u0142 przez to powiedzie\u0107 \u2014 czy podziela\u0142 teorie o fizjonomii zbrodni, czy je kwestionowa\u0142 \u2014 pozostaje przedmiotem sporu.<\/p>\n<h2>O Edgarze Degasie<\/h2>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w 1834 roku w Pary\u017cu, w zamo\u017cnej rodzinie bankierskiej. Studiowa\u0142 w \u00c9cole des Beaux-Arts i we W\u0142oszech.<\/p>\n<p><strong>Nie znosi\u0142 nazwy \u201eimpresjonista&#8221;<\/strong> i m\u00f3wi\u0142 o sobie, \u017ce jest realist\u0105. Nie malowa\u0142 w plenerze.<\/p>\n<p>Po\u015bwi\u0119ci\u0142 tancerkom oko\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca prac. <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/lekcja-tanca\/\">\u201eLekcja ta\u0144ca&#8221;<\/a> to jeden z obraz\u00f3w z tego cyklu.<\/p>\n<p>Traci\u0142 wzrok od lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, co skierowa\u0142o go ku rze\u017abie \u2014 formie, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna poznawa\u0107 dotykiem.<\/p>\n<p>Zmar\u0142 w 1917 roku, niemal niewidomy.<\/p>\n<h2>Co znaleziono w pracowni<\/h2>\n<p>To zaskakuj\u0105cy epilog.<\/p>\n<p>Po \u015bmierci Degasa w jego pracowni odkryto <strong>oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu figurek z wosku i gliny<\/strong> \u2014 tancerek, koni, k\u0105pi\u0105cych si\u0119 kobiet. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a w z\u0142ym stanie, niekt\u00f3re rozpada\u0142y si\u0119.<\/p>\n<p>Degas nie wystawia\u0142 ich za \u017cycia. <strong>\u201eMa\u0142a tancerka&#8221; by\u0142a jedyn\u0105 rze\u017ab\u0105, jak\u0105 kiedykolwiek pokaza\u0142 publicznie.<\/strong><\/p>\n<p>Spadkobiercy zdecydowali o odlaniu cz\u0119\u015bci z nich w br\u0105zie. Prace prowadzi\u0142a odlewnia H\u00e9brard od 1922 roku. Wykonano po oko\u0142o dwadzie\u015bcia odlew\u00f3w z ka\u017cdego modelu.<\/p>\n<p>Orygina\u0142 woskowy \u201eMa\u0142ej tancerki&#8221; kupi\u0142 kolekcjoner Paul Mellon, kt\u00f3ry przekaza\u0142 go w 1999 roku National Gallery of Art w Waszyngtonie. <strong>Tam stoi do dzi\u015b<\/strong> \u2014 w gablocie, jak w 1881 roku.<\/p>\n<h2>Dziedzictwo i wp\u0142yw<\/h2>\n<p>U\u017cycie prawdziwych materia\u0142\u00f3w w rze\u017abie sta\u0142o si\u0119 w XX wieku oczywisto\u015bci\u0105. Ta figura by\u0142a pierwsza.<\/p>\n<p>Wp\u0142yw wida\u0107 u dadaist\u00f3w i surrealist\u00f3w, kt\u00f3rzy zestawiali materia\u0142y wbrew konwencjom, a dalej u ca\u0142ej rze\u017aby pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 przedmiotem gotowym.<\/p>\n<p>Rze\u017aba jest te\u017c punktem odniesienia w rozmowach o pracy dzieci i o tym, co ukrywamy pod estetyk\u0105 pewnych zawod\u00f3w. <strong>Powsta\u0142 na jej podstawie musical \u201eLittle Dancer&#8221;<\/strong>, wystawiony w Waszyngtonie w 2014 roku, opowiadaj\u0105cy histori\u0119 Marie.<\/p>\n<p>W 2022 roku jeden z odlew\u00f3w sprzedano na aukcji za ponad czterdzie\u015bci milion\u00f3w dolar\u00f3w.<\/p>\n<h2>Gdzie zobaczy\u0107 dzie\u0142o dzi\u015b<\/h2>\n<p><strong>Orygina\u0142 woskowy<\/strong> stoi w National Gallery of Art w Waszyngtonie. Wst\u0119p do muzeum jest bezp\u0142atny.<\/p>\n<p><strong>Odlewy br\u0105zowe<\/strong> s\u0105 w kilkunastu muzeach, mi\u0119dzy innymi w Mus\u00e9e d&#8217;Orsay w Pary\u017cu, Metropolitan Museum w Nowym Jorku, Tate w Londynie i Ny Carlsberg Glyptotek w Kopenhadze.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Obejd\u017a rze\u017ab\u0119 dooko\u0142a.<\/strong> Z ka\u017cdej strony wygl\u0105da inaczej, a z ty\u0142u wida\u0107 splecione d\u0142onie \u2014 najbardziej wymowny fragment.<\/li>\n<li>Sta\u0144 na wysoko\u015bci jej wzroku. Figura ma nieca\u0142y metr i jest ustawiona nisko; patrzenie z g\u00f3ry zmienia odbi\u00f3r.<\/li>\n<li>W Orsay obok stoj\u0105 inne odlewy Degasa i wisz\u0105 jego pastele z tancerkami. Godziny i ceny sprawd\u017a przed wyjazdem; muzeum jest zamkni\u0119te w poniedzia\u0142ki.<\/li>\n<li>Je\u015bli masz wyb\u00f3r \u2014 <strong>orygina\u0142 woskowy r\u00f3\u017cni si\u0119 wyra\u017anie od br\u0105z\u00f3w<\/strong>: ma cieplejszy, cielesny ton i wyra\u017aniejsz\u0105 faktur\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Kim by\u0142a modelka?<\/h3>\n<p>Marie van Goethem, urodzona w 1865 roku w Pary\u017cu c\u00f3rka belgijskich imigrant\u00f3w \u2014 krawca i praczki. Uczy\u0142a si\u0119 w szkole baletowej Opery Paryskiej i pozowa\u0142a Degasowi od trzynastego roku \u017cycia.<\/p>\n<h3>Co si\u0119 z ni\u0105 sta\u0142o?<\/h3>\n<p>Nie wiadomo. W 1882 roku zwolniono j\u0105 z Opery za nieobecno\u015bci. Od tamtej pory nie ma po niej \u017cadnych \u015blad\u00f3w w archiwach \u2014 ani aktu \u015blubu, ani zgonu.<\/p>\n<h3>Dlaczego rze\u017aba wywo\u0142a\u0142a skandal?<\/h3>\n<p>Przez po\u0142\u0105czenie wosku, prawdziwych tkanin i w\u0142os\u00f3w, gabloty przypominaj\u0105cej ekspozycj\u0119 przyrodnicz\u0105 oraz twarzy, kt\u00f3r\u0105 krytycy uznali za pospolit\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 recenzji odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do teorii wi\u0105\u017c\u0105cych rysy twarzy ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do przest\u0119pstwa.<\/p>\n<h3>Czy to orygina\u0142 czy odlew?<\/h3>\n<p>Orygina\u0142 woskowy jest w National Gallery of Art w Waszyngtonie. Odlewy br\u0105zowe wykonano po\u015bmiertnie, od 1922 roku, i znajduj\u0105 si\u0119 w kilkunastu muzeach na \u015bwiecie.<\/p>\n<h3>Czy Degas wystawia\u0142 inne rze\u017aby?<\/h3>\n<p>Nie. To jedyna rze\u017aba, kt\u00f3r\u0105 pokaza\u0142 publicznie. Po jego \u015bmierci w pracowni znaleziono oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu figurek z wosku i gliny, kt\u00f3rych nigdy nie eksponowa\u0142.<\/p>\n<h3>Ile odlew\u00f3w istnieje?<\/h3>\n<p>Oko\u0142o dwudziestu o\u015bmiu, wykonanych przez odlewni\u0119 H\u00e9brard w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku.<\/p>\n<p>Je\u015bli ta rze\u017aba Ci\u0119 poruszy\u0142a, poznaj <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/lekcja-tanca\/\">\u201eLekcj\u0119 ta\u0144ca&#8221;<\/a> tego samego artysty \u2014 obraz z tych samych sal pr\u00f3b, przedstawiaj\u0105cy dziewcz\u0119ta w takim samym po\u0142o\u017ceniu jak Marie.<\/p>\n<p class=\"image-attribution\" style=\"font-size:0.85em;color:#666;\"><em>Zdj\u0119cie: Petite danseuse de quatorze ans \u2013 Edgar Degas (1878\u20131881). Licencja: Public Domain. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wiemy, jak nazywa\u0142a si\u0119 ta dziewczynka, i nie wiemy, co si\u0119 z ni\u0105 sta\u0142o. Marie van Goethem, c\u00f3rka belgijskiej praczki i krawca, zosta\u0142a wyrzucona ze szko\u0142y baletowej Opery Paryskiej w 1882 roku za nieobecno\u015bci. Mia\u0142a wtedy oko\u0142o pi\u0119tnastu lat. Po tej dacie znika z dokument\u00f3w ca\u0142kowicie. Rze\u017aba, przez kt\u00f3r\u0105 j\u0105 znamy, powsta\u0142a rok wcze\u015bniej. Najwa\u017cniejsze&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1145,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1594],"tags":[5250,5248,5242,46,252,5312,5314,5307,2366,2373,5311,5315,93],"artist":[5247],"movement":[248],"museum":[2371],"class_list":["post-1147","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rzezba","tag-balet-w-sztuce","tag-edgar-degas","tag-historia-sztuki","tag-impresjonizm","tag-mala-czternastoletnia-tancerka","tag-marie-van-goethem","tag-musee-dorsay","tag-rzezba-impresjonizmu","tag-rzezba-z-wosku","tag-sztuka-xix-wieku","artist-edgar-degas","movement-impressionism","museum-musee-dorsay-paris"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ArtworkPost.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-09T05:18:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-16T19:55:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1443\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dominik Szobak\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\"},\"headline\":\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka\",\"datePublished\":\"2026-08-09T05:18:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T19:55:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/\"},\"wordCount\":1631,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"keywords\":[\"Balet w sztuce\",\"Edgar Degas\",\"Edgar Degas\",\"Historia sztuki\",\"Impresjonizm\",\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka\",\"Marie van Goethem\",\"Marie van Goethem\",\"Mus\u00e9e d'Orsay\",\"Mus\u00e9e d'Orsay\",\"Rze\u017aba impresjonizmu\",\"Rze\u017aba z wosku\",\"Sztuka XIX wieku\"],\"articleSection\":[\"Rze\u017aba\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/\",\"name\":\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-09T05:18:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T19:55:13+00:00\",\"description\":\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"width\":1443,\"height\":2000,\"caption\":\"Little Dancer of Fourteen Years by Edgar Degas, 1881\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/mala-czternastoletnia-tancerka\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"width\":1969,\"height\":240,\"caption\":\"ArtworkPost\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\",\"name\":\"Dominik Szobak\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dominik Szobak\"},\"description\":\"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/author\\\/dominik-szobak\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o","description":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o","og_description":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.","og_url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/","og_site_name":"ArtworkPost.com","article_published_time":"2026-08-09T05:18:31+00:00","article_modified_time":"2026-09-16T19:55:13+00:00","og_image":[{"width":1443,"height":2000,"url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dominik Szobak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dominik Szobak","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/"},"author":{"name":"Dominik Szobak","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f"},"headline":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka","datePublished":"2026-08-09T05:18:31+00:00","dateModified":"2026-09-16T19:55:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/"},"wordCount":1631,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","keywords":["Balet w sztuce","Edgar Degas","Edgar Degas","Historia sztuki","Impresjonizm","Ma\u0142a czternastoletnia tancerka","Marie van Goethem","Marie van Goethem","Mus\u00e9e d'Orsay","Mus\u00e9e d'Orsay","Rze\u017aba impresjonizmu","Rze\u017aba z wosku","Sztuka XIX wieku"],"articleSection":["Rze\u017aba"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/","name":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka \u2013 Degas i jego arcydzie\u0142o","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","datePublished":"2026-08-09T05:18:31+00:00","dateModified":"2026-09-16T19:55:13+00:00","description":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka Degasa to rewolucja w rze\u017abie. Poznaj histori\u0119, symbolik\u0119 i gdzie zobaczy\u0107 to wyj\u0105tkowe dzie\u0142o w Pary\u017cu.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#primaryimage","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/The_Little_Fourteen-Year-Old_Dancer_MET_DP-14939-005.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","width":1443,"height":2000,"caption":"Little Dancer of Fourteen Years by Edgar Degas, 1881"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/mala-czternastoletnia-tancerka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ma\u0142a czternastoletnia tancerka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","name":"ArtworkPost","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization","name":"ArtworkPost","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","width":1969,"height":240,"caption":"ArtworkPost"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f","name":"Dominik Szobak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dominik Szobak"},"description":"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.","sameAs":["https:\/\/artworkpost.com"],"url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/author\/dominik-szobak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1147","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1147"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2070,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1147\/revisions\/2070"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1147"},{"taxonomy":"artist","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/artist?post=1147"},{"taxonomy":"movement","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/movement?post=1147"},{"taxonomy":"museum","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/museum?post=1147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}