{"id":1172,"date":"2026-08-11T05:18:35","date_gmt":"2026-08-11T05:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/artworkpost.com\/sniadanie-na-trawie\/"},"modified":"2026-09-16T19:59:36","modified_gmt":"2026-09-16T19:59:36","slug":"sniadanie-na-trawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/","title":{"rendered":"\u015aniadanie na trawie"},"content":{"rendered":"<p class=\"lead\"><strong>Manet nie wymy\u015bli\u0142 tej kompozycji. Skopiowa\u0142 j\u0105 ze sztychu Marcantonia Raimondiego wed\u0142ug zaginionego obrazu Rafaela \u2014 grupa b\u00f3stw rzecznych, ta sama poza, ten sam uk\u0142ad r\u0105k. Potem ubra\u0142 m\u0119\u017cczyzn w surduty z 1863 roku i zostawi\u0142 kobiet\u0119 nag\u0105. Skandal polega\u0142 nie na tym, \u017ce z\u0142ama\u0142 tradycj\u0119, tylko na tym, \u017ce jej u\u017cy\u0142.<\/strong><\/p>\n<h2>Najwa\u017cniejsze fakty<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Artysta:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/artist\/edouard-manet\/\">\u00c9douard Manet (1832\u20131883)<\/a><\/li>\n<li><strong>Tytu\u0142 francuski:<\/strong> <em>Le D\u00e9jeuner sur l&#8217;herbe<\/em><\/li>\n<li><strong>Tytu\u0142 na wystawie:<\/strong> <em>Le Bain<\/em> (K\u0105piel)<\/li>\n<li><strong>Rok:<\/strong> 1863<\/li>\n<li><strong>Technika:<\/strong> olej na p\u0142\u00f3tnie<\/li>\n<li><strong>Wymiary:<\/strong> 208 \u00d7 264,5 cm<\/li>\n<li><strong>Nurt:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/movement\/realism\/\">realizm<\/a>, zapowied\u017a modernizmu<\/li>\n<li><strong>Lokalizacja:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/museum\/musee-dorsay-paris\/\">Mus\u00e9e d&#8217;Orsay, Pary\u017c<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h2>Co czyni ten obraz wyj\u0105tkowym?<\/h2>\n<p>Nago\u015b\u0107 w malarstwie XIX wieku wymaga\u0142a alibi. Wenus, nimfa, alegoria Prawdy \u2014 mitologia by\u0142a przepustk\u0105.<\/p>\n<p>Manet nie da\u0142 \u017cadnej. Naga kobieta siedzi na trawie obok dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn ubranych w stroje, jakie noszono tamtego roku w Pary\u017cu. Nie udaje bogini.<\/p>\n<p><strong>I patrzy na widza.<\/strong> Nie na towarzyszy, nie w bok, nie w d\u00f3\u0142. Wprost.<\/p>\n<p>Do tego dochodzi rzecz, kt\u00f3ra irytowa\u0142a krytyk\u00f3w r\u00f3wnie mocno: <strong>spos\u00f3b malowania<\/strong>. Cia\u0142o jest p\u0142askie, o\u015bwietlone frontalnie, obrysowane ciemn\u0105 kraw\u0119dzi\u0105, bez stopniowego modelunku. T\u0142o jest naszkicowane. Przestrze\u0144 nie dzia\u0142a.<\/p>\n<p>Zarzucano Manetowi nieumiej\u0119tno\u015b\u0107. W rzeczywisto\u015bci to by\u0142a decyzja \u2014 i punkt wyj\u015bcia dla ca\u0142ego malarstwa nast\u0119pnego p\u00f3\u0142wiecza.<\/p>\n<h2>Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 kompozycja<\/h2>\n<p>To najciekawszy w\u0105tek i rzadko opowiadany w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Manet wzi\u0105\u0142 uk\u0142ad trzech postaci ze sztychu <strong>Marcantonia Raimondiego<\/strong> z oko\u0142o 1515 roku, zatytu\u0142owanego \u201eS\u0105d Parysa&#8221;. Rycina powsta\u0142a wed\u0142ug rysunku Rafaela, kt\u00f3ry si\u0119 nie zachowa\u0142.<\/p>\n<p>W prawym dolnym rogu tego sztychu siedzi grupa b\u00f3stw rzecznych. <strong>Pozy, gesty r\u0105k i uk\u0142ad cia\u0142 s\u0105 w obrazie Maneta odwzorowane niemal dok\u0142adnie.<\/strong><\/p>\n<p>Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142 <em>Koncert wiejski<\/em> z Luwru, przypisywany Tycjanowi lub Giorgionemu \u2014 obraz, na kt\u00f3rym ubrani m\u0119\u017cczy\u017ani siedz\u0105 w plenerze z nagimi kobietami.<\/p>\n<p>Manet zna\u0142 oba dzie\u0142a i liczy\u0142 na to, \u017ce publiczno\u015b\u0107 je rozpozna. <strong>Chcia\u0142 prowadzi\u0107 rozmow\u0119 z tradycj\u0105, nie j\u0105 obala\u0107.<\/strong><\/p>\n<p>Powiedzia\u0142 podobno przyjacielowi, \u017ce musi to zrobi\u0107 na nowo, w przejrzystym powietrzu, z lud\u017ami, jakich widzi dzisiaj.<\/p>\n<h2>Salon Odrzuconych<\/h2>\n<p>W 1863 roku jury Salonu odrzuci\u0142o blisko trzy tysi\u0105ce prac \u2014 wi\u0119cej ni\u017c kiedykolwiek. Protest \u015brodowiska by\u0142 na tyle g\u0142o\u015bny, \u017ce zareagowa\u0142 sam cesarz.<\/p>\n<p><strong>Napoleon III zarz\u0105dzi\u0142 otwarcie osobnej wystawy<\/strong> dla odrzuconych, w s\u0105siednich salach Pa\u0142acu Przemys\u0142u. Nazwano j\u0105 Salonem Odrzuconych.<\/p>\n<p>Frekwencja by\u0142a ogromna \u2014 m\u00f3wi si\u0119 o tysi\u0105cach zwiedzaj\u0105cych dziennie. Wielu przychodzi\u0142o, \u017ceby si\u0119 po\u015bmia\u0107.<\/p>\n<p>Obraz Maneta sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0105. <strong>Wystawi\u0142 go pod tytu\u0142em \u201eK\u0105piel&#8221;<\/strong>; nazwa, kt\u00f3r\u0105 znamy dzi\u015b, przyj\u0119\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n<p>Prasa by\u0142a bezlitosna. Pisano o wulgarno\u015bci, o braku wstydu, o tym, \u017ce kobieta wygl\u0105da, jakby si\u0119 w\u0142a\u015bnie wyk\u0105pa\u0142a w brudnej wodzie. <strong>Sam cesarz okre\u015bli\u0142 obraz jako nieprzyzwoity.<\/strong><\/p>\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, co dok\u0142adnie oburza\u0142o. Nie nago\u015b\u0107 \u2014 obok wisia\u0142y akty mitologiczne. Chodzi\u0142o o <strong>zestawienie<\/strong>: naga kobieta i ubrani mieszczanie w scenerii podmiejskiego lasku, czyli miejsca, kt\u00f3re pary\u017canie kojarzyli z konkretnymi praktykami.<\/p>\n<h2>Kto jest na obrazie<\/h2>\n<p><strong>Victorine Meurent<\/strong> \u2014 naga kobieta patrz\u0105ca na widza. Zawodowa modelka, pozowa\u0142a Manetowi do kilkunastu obraz\u00f3w, w tym do <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/olimpia\/\">\u201eOlimpii&#8221;<\/a>. Sama malowa\u0142a i w 1876 roku mia\u0142a obraz przyj\u0119ty na Salon \u2014 w roku, w kt\u00f3rym odrzucono Maneta.<\/p>\n<p><strong>Ferdinand Leenhoff<\/strong> \u2014 m\u0119\u017cczyzna po prawej, w czapce, wskazuj\u0105cy r\u0119k\u0105. Rze\u017abiarz, brat Suzanne Leenhoff, kt\u00f3r\u0105 Manet po\u015blubi\u0142 w 1863 roku.<\/p>\n<p><strong>Eug\u00e8ne Manet<\/strong> \u2014 m\u0119\u017cczyzna po lewej, w kapeluszu. M\u0142odszy brat malarza. <strong>Jedena\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Berthe Morisot<\/strong>, malark\u0105 impresjonistk\u0105.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy wskazuje na Gustave&#8217;a Maneta, drugiego brata, ale Eug\u00e8ne jest identyfikacj\u0105 cz\u0119stsz\u0105.<\/p>\n<p><strong>Kobieta w tle<\/strong> pozostaje nieznana.<\/p>\n<h2>Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h2>\n<p><strong>Spojrzenie.<\/strong> Spokojne, bezpo\u015brednie, bez zaproszenia. To jest o\u015b ca\u0142ego obrazu.<\/p>\n<p><strong>Kobieta w rzece.<\/strong> Jest stanowczo za du\u017ca w stosunku do odleg\u0142o\u015bci. Gdyby wsta\u0142a, by\u0142aby wy\u017csza od drzew. <strong>To nie b\u0142\u0105d<\/strong> \u2014 Manet \u015bwiadomie z\u0142ama\u0142 perspektyw\u0119, przez co t\u0142o dzia\u0142a jak dekoracja teatralna, nie jak przestrze\u0144.<\/p>\n<p><strong>Martwa natura.<\/strong> W lewym dolnym rogu przewr\u00f3cony kosz, wi\u015bnie, figi, bu\u0142ka i niebieska suknia. Namalowana z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 staranno\u015bci\u0105 ni\u017c pejza\u017c \u2014 to najlepiej wyko\u0144czony fragment p\u0142\u00f3tna.<\/p>\n<p><strong>\u017baba.<\/strong> W lewym dolnym rogu, tu\u017c przy ubraniach, siedzi ma\u0142a \u017caba. \u0141atwo j\u0105 przeoczy\u0107. <em>Grenouille<\/em> \u2014 \u017caba \u2014 by\u0142o w \u00f3wczesnym slangu okre\u015bleniem kobiety lekkich obyczaj\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Gil.<\/strong> Nad g\u0142owami postaci lata ptak, namalowany p\u0142asko, bez zwi\u0105zku z reszt\u0105 sceny.<\/p>\n<p><strong>Gest m\u0119\u017cczyzny.<\/strong> Leenhoff wskazuje r\u0119k\u0105 w bok, ale nie patrzy tam, gdzie wskazuje. Nikt na obrazie nie patrzy na nikogo.<\/p>\n<h2>O \u00c9douardzie Manecie<\/h2>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w 1832 roku w zamo\u017cnej paryskiej rodzinie; ojciec by\u0142 s\u0119dzi\u0105. Obla\u0142 egzaminy do szko\u0142y marynarki, po czym pozwolono mu studiowa\u0107 malarstwo.<\/p>\n<p>Uczy\u0142 si\u0119 sze\u015b\u0107 lat u Thomasa Couture&#8217;a, z kt\u00f3rym stale si\u0119 spiera\u0142. Podr\u00f3\u017cowa\u0142 do Holandii, W\u0142och i Hiszpanii; Vel\u00e1zquez i Hals byli dla niego najwa\u017cniejsi.<\/p>\n<p><strong>Nigdy nie wystawia\u0142 z impresjonistami<\/strong>, cho\u0107 si\u0119 z nimi przyja\u017ani\u0142 i bywa\u0142 uwa\u017cany za ich przyw\u00f3dc\u0119. Uparcie sk\u0142ada\u0142 prace na oficjalny Salon.<\/p>\n<p>W roku powstania tego obrazu o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Suzanne Leenhoff, holendersk\u0105 pianistk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 by\u0142 zwi\u0105zany od lat. Jej syn L\u00e9on, oficjalnie m\u0142odszy brat, by\u0142 najprawdopodobniej ich dzieckiem \u2014 Manet nigdy tego nie potwierdzi\u0142.<\/p>\n<p>Zmar\u0142 w 1883 roku, maj\u0105c pi\u0119\u0107dziesi\u0105t jeden lat, na powik\u0142ania ki\u0142y.<\/p>\n<h2>Dziedzictwo i wp\u0142yw<\/h2>\n<p><strong>Claude Monet<\/strong> podj\u0105\u0142 ten temat ju\u017c trzy lata p\u00f3\u017aniej, w 1865 roku, maluj\u0105c w\u0142asne, jeszcze wi\u0119ksze \u201e\u015aniadanie na trawie&#8221; \u2014 ponad cztery metry szeroko\u015bci. Nie sko\u0144czy\u0142 go na czas, zostawi\u0142 jako zastaw u w\u0142a\u015bciciela mieszkania i odzyska\u0142 po latach w fatalnym stanie. Zachowane fragmenty s\u0105 dzi\u015b w Mus\u00e9e d&#8217;Orsay.<\/p>\n<p><strong>Picasso<\/strong> w latach 1959\u20131962 stworzy\u0142 ca\u0142y cykl wariacji: ponad sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t rysunk\u00f3w, dwadzie\u015bcia siedem obraz\u00f3w i kilka rze\u017ab.<\/p>\n<p>Temat wraca\u0142 te\u017c u C\u00e9zanne&#8217;a, Magritte&#8217;a i w fotografii XX wieku.<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsze dziedzictwo jest jednak inne. <strong>Ten obraz nauczy\u0142 malarzy, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 nie potrzebuje kostiumu.<\/strong><\/p>\n<h2>Jak obraz trafi\u0142 do zbior\u00f3w publicznych<\/h2>\n<p>Obraz nie znalaz\u0142 nabywcy przez lata. Kupi\u0142 go ostatecznie baryton operowy <strong>Jean-Baptiste Faure<\/strong>, jeden z nielicznych wczesnych kolekcjoner\u00f3w Maneta.<\/p>\n<p>W 1906 roku odkupi\u0142 go \u00c9tienne Moreau-N\u00e9laton, kolekcjoner i historyk sztuki, kt\u00f3ry <strong>w 1906 roku przekaza\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 kolekcj\u0119 pa\u0144stwu francuskiemu<\/strong>.<\/p>\n<p>Obraz trafi\u0142 najpierw do Mus\u00e9e des Arts D\u00e9coratifs, potem do Luwru, a w 1986 roku do Mus\u00e9e d&#8217;Orsay.<\/p>\n<h2>Gdzie zobaczy\u0107 dzie\u0142o dzi\u015b<\/h2>\n<p>Obraz wisi w <strong>Mus\u00e9e d&#8217;Orsay<\/strong> przy Quai Anatole France w Pary\u017cu.<\/p>\n<ul>\n<li>Muzeum jest zamkni\u0119te w poniedzia\u0142ki. Godziny i ceny sprawd\u017a przed wyjazdem.<\/li>\n<li>Bilety kupuj online, szczeg\u00f3lnie latem.<\/li>\n<li><strong>Odejd\u017a kilka metr\u00f3w.<\/strong> Obraz ma ponad dwa i p\u00f3\u0142 metra szeroko\u015bci i by\u0142 pomy\u015blany do ogl\u0105dania z dystansu \u2014 z bliska pejza\u017c wygl\u0105da na niedoko\u0144czony.<\/li>\n<li>Potem podejd\u017a do martwej natury w lewym rogu i poszukaj \u017caby.<\/li>\n<li>W s\u0105siednich salach wisi <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/olimpia\/\">\u201eOlimpia&#8221;<\/a> tego samego malarza, namalowana w tym samym roku, oraz obrazy Courbeta. Warto zobaczy\u0107 oba p\u0142\u00f3tna Maneta jedno po drugim.<\/li>\n<li>Fragmenty \u201e\u015aniadania na trawie&#8221; Moneta s\u0105 w tym samym muzeum \u2014 to ciekawe zestawienie.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Dlaczego obraz wywo\u0142a\u0142 skandal?<\/h3>\n<p>Nie z powodu samej nago\u015bci, lecz jej zestawienia ze wsp\u00f3\u0142czesnymi ubraniami i realnym miejscem. Naga kobieta siedz\u0105ca obok mieszczan w podmiejskim lasku by\u0142a czytelna jako scena z \u017cycia, nie z mitologii. Do tego dochodzi\u0142o jej bezpo\u015brednie spojrzenie.<\/p>\n<h3>Kto jest na obrazie?<\/h3>\n<p>Victorine Meurent \u2014 modelka i malarka; Ferdinand Leenhoff \u2014 rze\u017abiarz i szwagier Maneta; oraz Eug\u00e8ne Manet, brat artysty, p\u00f3\u017aniejszy m\u0105\u017c Berthe Morisot. Kobieta w tle pozostaje nieznana.<\/p>\n<h3>Sk\u0105d Manet wzi\u0105\u0142 kompozycj\u0119?<\/h3>\n<p>Ze sztychu Marcantonia Raimondiego z oko\u0142o 1515 roku, wykonanego wed\u0142ug zaginionego rysunku Rafaela. Uk\u0142ad trzech postaci jest odwzorowany niemal dok\u0142adnie. Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142 \u201eKoncert wiejski&#8221; z Luwru.<\/p>\n<h3>Co to za wystawa, na kt\u00f3rej go pokazano?<\/h3>\n<p>Salon Odrzuconych \u2014 wystawa zarz\u0105dzona przez Napoleona III w 1863 roku dla prac odrzuconych przez jury oficjalnego Salonu. Obraz pokazano tam pod tytu\u0142em \u201eK\u0105piel&#8221;.<\/p>\n<h3>Dlaczego kobieta w tle jest za du\u017ca?<\/h3>\n<p>To celowe z\u0142amanie perspektywy. Manet sp\u0142aszczy\u0142 przestrze\u0144, przez co t\u0142o dzia\u0142a jak malowana dekoracja, a nie realna g\u0142\u0119bia. Krytycy uznali to za nieudolno\u015b\u0107.<\/p>\n<h3>Czy istnieje wersja Moneta?<\/h3>\n<p>Tak, z 1865 roku, ponad czterometrowa. Monet nie uko\u0144czy\u0142 jej na czas, zostawi\u0142 jako zastaw i odzyska\u0142 zniszczon\u0105. Ocala\u0142e fragmenty s\u0105 w Mus\u00e9e d&#8217;Orsay.<\/p>\n<p>Je\u015bli ten obraz Ci\u0119 zainteresowa\u0142, poznaj <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/olimpia\/\">\u201eOlimpi\u0119&#8221;<\/a> \u2014 namalowan\u0105 w tym samym 1863 roku i wywo\u0142uj\u0105c\u0105 dwa lata p\u00f3\u017aniej skandal jeszcze wi\u0119kszy ni\u017c ten.<\/p>\n<p class=\"image-attribution\" style=\"font-size:0.85em;color:#666;\"><em>Zdj\u0119cie: Le D\u00e9jeuner sur l&#8217;herbe \u2013 \u00c9douard Manet (1863). Licencja: Public Domain. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Manet nie wymy\u015bli\u0142 tej kompozycji. Skopiowa\u0142 j\u0105 ze sztychu Marcantonia Raimondiego wed\u0142ug zaginionego obrazu Rafaela \u2014 grupa b\u00f3stw rzecznych, ta sama poza, ten sam uk\u0142ad r\u0105k. Potem ubra\u0142 m\u0119\u017cczyzn w surduty z 1863 roku i zostawi\u0142 kobiet\u0119 nag\u0105. Skandal polega\u0142 nie na tym, \u017ce z\u0142ama\u0142 tradycj\u0119, tylko na tym, \u017ce jej u\u017cy\u0142. Najwa\u017cniejsze fakty Artysta:&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[39],"tags":[5357,5362,46,252,254,92,2366,2373,3928,5414,5417,5416,93],"artist":[5361],"movement":[3925],"museum":[2371],"class_list":["post-1172","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrazy","tag-edouard-manet","tag-historia-sztuki","tag-impresjonizm","tag-malarstwo-francuskie","tag-malarstwo-olejne","tag-musee-dorsay","tag-realizm","tag-salon-des-refuses","tag-sniadanie-na-trawie","tag-sztuka-xix-wieku","artist-edouard-manet","movement-realism","museum-musee-dorsay-paris"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d&#039;Orsay.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d&#039;Orsay.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ArtworkPost.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-11T05:18:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-16T19:59:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1553\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dominik Szobak\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\"},\"headline\":\"\u015aniadanie na trawie\",\"datePublished\":\"2026-08-11T05:18:35+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T19:59:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/\"},\"wordCount\":1518,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"keywords\":[\"\u00c9douard Manet\",\"\u00c9douard Manet\",\"Historia sztuki\",\"Impresjonizm\",\"Malarstwo francuskie\",\"Malarstwo olejne\",\"Mus\u00e9e d'Orsay\",\"Mus\u00e9e d'Orsay\",\"Realizm\",\"Salon des Refus\u00e9s\",\"Salon des Refus\u00e9s\",\"\u015aniadanie na trawie\",\"Sztuka XIX wieku\"],\"articleSection\":[\"Obrazy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/\",\"name\":\"\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-11T05:18:35+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T19:59:36+00:00\",\"description\":\"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d'Orsay.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1553,\"caption\":\"Le D\u00e9jeuner sur l'herbe by \u00c9douard Manet, 1863\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/sniadanie-na-trawie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u015aniadanie na trawie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"width\":1969,\"height\":240,\"caption\":\"ArtworkPost\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\",\"name\":\"Dominik Szobak\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dominik Szobak\"},\"description\":\"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/author\\\/dominik-szobak\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863","description":"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d'Orsay.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863","og_description":"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d'Orsay.","og_url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/","og_site_name":"ArtworkPost.com","article_published_time":"2026-08-11T05:18:35+00:00","article_modified_time":"2026-09-16T19:59:36+00:00","og_image":[{"width":2000,"height":1553,"url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dominik Szobak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dominik Szobak","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/"},"author":{"name":"Dominik Szobak","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f"},"headline":"\u015aniadanie na trawie","datePublished":"2026-08-11T05:18:35+00:00","dateModified":"2026-09-16T19:59:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/"},"wordCount":1518,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","keywords":["\u00c9douard Manet","\u00c9douard Manet","Historia sztuki","Impresjonizm","Malarstwo francuskie","Malarstwo olejne","Mus\u00e9e d'Orsay","Mus\u00e9e d'Orsay","Realizm","Salon des Refus\u00e9s","Salon des Refus\u00e9s","\u015aniadanie na trawie","Sztuka XIX wieku"],"articleSection":["Obrazy"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/","name":"\u015aniadanie na trawie \u2013 Manet i jego skandal 1863","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","datePublished":"2026-08-11T05:18:35+00:00","dateModified":"2026-09-16T19:59:36+00:00","description":"\u015aniadanie na trawie Maneta wstrz\u0105sn\u0119\u0142o Pary\u017cem w 1863 r. Odkryj symbolik\u0119, histori\u0119 i dziedzictwo tego prze\u0142omowego obrazu z Mus\u00e9e d'Orsay.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#primaryimage","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-Edouard_Manet_-_Luncheon_on_the_Grass_-_Google_Art_Project.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","width":2000,"height":1553,"caption":"Le D\u00e9jeuner sur l'herbe by \u00c9douard Manet, 1863"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/sniadanie-na-trawie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u015aniadanie na trawie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","name":"ArtworkPost","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization","name":"ArtworkPost","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","width":1969,"height":240,"caption":"ArtworkPost"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f","name":"Dominik Szobak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dominik Szobak"},"description":"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.","sameAs":["https:\/\/artworkpost.com"],"url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/author\/dominik-szobak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1172"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2076,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1172\/revisions\/2076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1172"},{"taxonomy":"artist","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/artist?post=1172"},{"taxonomy":"movement","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/movement?post=1172"},{"taxonomy":"museum","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/museum?post=1172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}