{"id":1280,"date":"2026-08-24T05:18:38","date_gmt":"2026-08-24T05:18:38","guid":{"rendered":"https:\/\/artworkpost.com\/ostatnia-droga-temerairea\/"},"modified":"2026-09-20T19:28:32","modified_gmt":"2026-09-20T19:28:32","slug":"ostatnia-droga-temerairea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/","title":{"rendered":"Ostatnia droga Temeraire&#8217;a"},"content":{"rendered":"<p class=\"lead\"><strong>Ten okr\u0119t nie m\u00f3g\u0142 tak wygl\u0105da\u0107. Zanim Temeraire wyruszy\u0142 w ostatni\u0105 drog\u0119, marynarka zdj\u0119\u0142a z niego wszystko, co da\u0142o si\u0119 odzyska\u0107: maszty, reje, olinowanie, dzia\u0142a, kotwice, okucia. Holowano pusty kad\u0142ub \u2014 <strong>zachowa\u0142 si\u0119 rysunek wykonany na miejscu<\/strong> przez Williama Beatsona, brata szkutnika, kt\u00f3ry to potwierdza. Turner domalowa\u0142 maszty. I odwr\u00f3ci\u0142 geografi\u0119: okr\u0119t p\u0142yn\u0105\u0142 w g\u00f3r\u0119 Tamizy, na zach\u00f3d, <strong>prosto w stron\u0119 zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca<\/strong>. Na obrazie s\u0142o\u0144ce zachodzi za jego ruf\u0105.<\/strong><\/p>\n<h2>Najwa\u017cniejsze fakty<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Artysta:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/artist\/j-m-w-turner\/\">J. M. W. Turner (1775\u20131851)<\/a><\/li>\n<li><strong>Tytu\u0142 oryginalny:<\/strong> <em>The Fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up, 1838<\/em><\/li>\n<li><strong>Powstanie:<\/strong> 1838\u20131839; wystawiony w Royal Academy w 1839<\/li>\n<li><strong>Technika:<\/strong> olej na p\u0142\u00f3tnie<\/li>\n<li><strong>Wymiary:<\/strong> 90,7 \u00d7 121,6 cm<\/li>\n<li><strong>Nurt:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/movement\/romanticism\/\">romantyzm<\/a><\/li>\n<li><strong>Lokalizacja:<\/strong> <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/museum\/national-gallery-london\/\">National Gallery, Londyn<\/a> \u2014 nr inw. NG524, Legat Turnera, 1856<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Co czyni ten obraz wyj\u0105tkowym?<\/h2>\n<p>Scena jest banalna: dwa statki na rzece. Efekt \u2014 jeden z najsilniej dzia\u0142aj\u0105cych obraz\u00f3w w brytyjskiej sztuce.<\/p>\n<p>Napi\u0119cie bierze si\u0119 z zestawienia. Ma\u0142y, czarny, dymi\u0105cy holownik ci\u0105gnie ogromny bia\u0142y \u017caglowiec. <strong>Nowe jest brzydkie i skuteczne. Stare jest pi\u0119kne i sko\u0144czone.<\/strong><\/p>\n<p>Turner nie opatrzy\u0142 tego komentarzem. Nie ma tu t\u0142umu, nie ma p\u0142acz\u0105cych marynarzy, nie ma napisu. Jest tylko uk\u0142ad dw\u00f3ch kszta\u0142t\u00f3w i \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, jak namalowany jest sam okr\u0119t. <strong>Jest blady, niemal przezroczysty<\/strong>, k\u0142adziony cienkimi laserunkami, przez kt\u00f3re prze\u015bwituje podk\u0142ad. Holownik \u2014 przeciwnie: ciemny, g\u0119sty, z grubo na\u0142o\u017con\u0105 czerwieni\u0105 komina.<\/p>\n<p>Duch i maszyna.<\/p>\n<h2>Czego Turner nie namalowa\u0142 zgodnie z prawd\u0105<\/h2>\n<p>To najciekawsza warstwa tego obrazu, bo prawie nic si\u0119 tu nie zgadza.<\/p>\n<p><strong>Maszty.<\/strong> Przed sprzeda\u017c\u0105 marynarka rozebra\u0142a okr\u0119t do go\u0142ego kad\u0142uba: maszty, reje, olinowanie, dzia\u0142a, kotwice i ca\u0142e okucie. Litografia na podstawie rysunku Williama Beatsona pokazuje go dok\u0142adnie takim. Turner da\u0142 mu smuk\u0142e maszty i reje.<\/p>\n<p><strong>Kierunek s\u0142o\u0144ca.<\/strong> To najcz\u0119\u015bciej wytykana licencja. Sheerness le\u017cy u uj\u015bcia Tamizy, na wschodzie; stocznia rozbi\u00f3rkowa w Rotherhithe \u2014 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t kilka mil w g\u00f3r\u0119 rzeki, na zachodzie. <strong>Okr\u0119t p\u0142yn\u0105\u0142 na zach\u00f3d, czyli ku zachodz\u0105cemu s\u0142o\u0144cu.<\/strong> Turner umie\u015bci\u0142 zach\u00f3d za jego plecami.<\/p>\n<p><strong>Sam zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca.<\/strong> Wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w 6 wrze\u015bnia 1838 roku nad Tamiz\u0105 w\u0142a\u015bciwie nie by\u0142o efektownego zachodu. Turner wymy\u015bli\u0142 i jego.<\/p>\n<p><strong>Liczba holownik\u00f3w.<\/strong> Beatson wynaj\u0105\u0142 <strong>dwa parowce<\/strong> od Thames Steam Towing Company; drugi prawdopodobnie pracowa\u0142 z ty\u0142u, jako hamulec na zakolach rzeki i zabezpieczenie przed kolizj\u0105. Turner namalowa\u0142 jeden.<\/p>\n<p><strong>Komin.<\/strong> Na holowniku stoi przed masztem. Parowce tej epoki mia\u0142y komin bezpo\u015brednio nad maszynowni\u0105, czyli za masztem. Rytownik J. T. Willmore, przenosz\u0105c obraz na miedzioryt, <strong>po cichu przesun\u0105\u0142 komin na w\u0142a\u015bciwe miejsce.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kolor kad\u0142uba.<\/strong> Okr\u0119ty liniowe malowano w czarno-\u017c\u00f3\u0142te pasy \u2014 tak zwan\u0105 szachownic\u0119 Nelsona. Turner zrobi\u0142 kad\u0142ub bia\u0142oz\u0142otym, \u015bwiec\u0105cym.<\/p>\n<p><strong>I jeszcze nazwa.<\/strong> Za\u0142oga nie m\u00f3wi\u0142a na niego <em>Fighting<\/em>, tylko <strong><em>Saucy Temeraire<\/em><\/strong> \u2014 \u201ezadziorny&#8221;, \u201ebezczelny&#8221;. Przydomek z tytu\u0142u to wynalazek Turnera albo prasy.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej: <strong>Turner prawdopodobnie w og\u00f3le nie widzia\u0142 tego holowania.<\/strong> National Gallery pisze wprost, \u017ce jest to ma\u0142o prawdopodobne i \u017ce malarza mog\u0142o wtedy nie by\u0107 w Anglii. Scena nie jest reporta\u017cem. Jest konstrukcj\u0105.<\/p>\n<h2>Kim by\u0142 Temeraire<\/h2>\n<p>Reputacja ma konkretne \u017ar\u00f3d\u0142o.<\/p>\n<p>HMS Temeraire by\u0142 dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioo\u015bmiodzia\u0142owym, trzypok\u0142adowym okr\u0119tem liniowym drugiej rangi, spuszczonym na wod\u0119 w 1798 roku. <strong>Zbudowano go z drewna ponad pi\u0119ciu tysi\u0119cy d\u0119b\u00f3w.<\/strong> Wa\u017cy\u0142 2110 ton.<\/p>\n<p><strong>Pod Trafalgarem, 21 pa\u017adziernika 1805 roku<\/strong>, p\u0142yn\u0105\u0142 drugi w kolumnie Nelsona, tu\u017c za \u201eVictory&#8221;. Gdy okr\u0119t flagowy znalaz\u0142 si\u0119 w opresji, kapitan Eliab Harvey wprowadzi\u0142 Temeraire&#8217;a mi\u0119dzy walcz\u0105cych, przycumowa\u0142 si\u0119 do dw\u00f3ch francuskich jednostek naraz \u2014 \u201eRedoutable&#8221; i \u201eFougueux&#8221; \u2014 i rozbi\u0142 obie ogniem z bliska. Wyszed\u0142 z bitwy z blisko dwustoma zabitymi i rannymi.<\/p>\n<p>Potem s\u0142u\u017cy\u0142 jeszcze trzydzie\u015bci lat, ostatnie jako wi\u0119zienie p\u0142ywaj\u0105ce i okr\u0119t zaopatrzeniowy. <strong>Od 1820 roku sta\u0142 nieruchomo na redzie Sheerness.<\/strong> Do chwili holowania nie ruszy\u0142 si\u0119 z miejsca przez osiemna\u015bcie lat.<\/p>\n<p><strong>16 sierpnia 1838 roku<\/strong> sprzedano go na licytacji holenderskiej w siedzibie Navy Board w Somerset House. Kupi\u0142 go za <strong>5530 funt\u00f3w<\/strong> John Beatson, szkutnik i handlarz drewnem z Rotherhithe.<\/p>\n<p>Holowanie zaj\u0119\u0142o dwa dni: wyj\u015bcie z Sheerness 5 wrze\u015bnia, nocny post\u00f3j przy Purfleet, przybycie do Rotherhithe oko\u0142o pierwszej po po\u0142udniu 6 wrze\u015bnia. <strong>By\u0142 to najwi\u0119kszy okr\u0119t, jaki kiedykolwiek wprowadzono tak daleko w g\u00f3r\u0119 Tamizy.<\/strong> Beatson urz\u0105dzi\u0142 na pok\u0142adzie przyj\u0119cie \u2014 mia\u0142 taki zwyczaj przy ka\u017cdym rozbieranym statku.<\/p>\n<h2>Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h2>\n<p><strong>Podzia\u0142 nieba.<\/strong> Po prawej p\u0142on\u0105cy zach\u00f3d, po lewej ch\u0142odny, blady ksi\u0119\u017cyc na szarym niebie. Dwa \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a, dwie temperatury barwne, dwie pory naraz.<\/p>\n<p><strong>Boja.<\/strong> W prawym dolnym rogu unosi si\u0119 czarna boja. Niepozorna, a stanowi kotwic\u0119 kompozycji \u2014 jedyny ciemny, twardy punkt w dolnej po\u0142owie obrazu.<\/p>\n<p><strong>Dym.<\/strong> Z komina holownika bije czarny, sk\u0142\u0119biony, z pomara\u0144czowymi iskrami, kierowany wprost ku okr\u0119towi. To jedyny gwa\u0142towny element w spokojnej scenie.<\/p>\n<p><strong>\u017bagle w tle.<\/strong> Po prawej, przy horyzoncie, stoi nieruchomo tr\u00f3jmasztowiec bez wiatru. \u015awiat, do kt\u00f3rego Temeraire nale\u017ca\u0142, i kt\u00f3ry te\u017c si\u0119 ko\u0144czy.<\/p>\n<p><strong>Faktura.<\/strong> Podejd\u017a blisko. Niebo jest k\u0142adzione grubo, impastowo, miejscami wr\u0119cz szpachl\u0105. Okr\u0119t przeciwnie \u2014 cienko i p\u0142ynnie. <strong>Przysz\u0142o\u015b\u0107 ma faktur\u0119, przesz\u0142o\u015b\u0107 nie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Woda.<\/strong> Odbicia rozmywaj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy rzek\u0105 a niebem. To znak firmowy p\u00f3\u017anego Turnera.<\/p>\n<h2>Kontekst historyczny<\/h2>\n<p>Rok 1839. Trwa rewolucja przemys\u0142owa: koleje rozrastaj\u0105 si\u0119 w zawrotnym tempie, parowce wypieraj\u0105 \u017caglowce, rok wcze\u015bniej pierwszy statek parowy przep\u0142yn\u0105\u0142 Atlantyk.<\/p>\n<p>Warto doda\u0107 liczb\u0119, kt\u00f3ra ustawia skal\u0119 zjawiska: <strong>z dwudziestu siedmiu okr\u0119t\u00f3w, kt\u00f3rymi Nelson dowodzi\u0142 pod Trafalgarem, czterna\u015bcie by\u0142o ju\u017c wtedy rozebranych.<\/strong> Nie demontowano jednego statku \u2014 demontowano epok\u0119.<\/p>\n<p>Obraz pokazano na wystawie Royal Academy w 1839 roku, opatrzony przerobionym cytatem z wiersza Thomasa Campbella <em>Ye Mariners of England<\/em>: bandera, kt\u00f3ra stawia\u0142a czo\u0142a bitwie i wichrom, ju\u017c do niej nie nale\u017cy.<\/p>\n<p><strong>Przyj\u0119to go entuzjastycznie.<\/strong> Thackeray napisa\u0142, \u017ce to obraz tak wspania\u0142y, jak \u017caden, kt\u00f3ry kiedykolwiek zawis\u0142 na \u015bcianach akademii.<\/p>\n<p>Turner mia\u0142 wtedy sze\u015b\u0107dziesi\u0105t cztery lata i by\u0142 u szczytu s\u0142awy.<\/p>\n<h2>\u201eMoja ukochana&#8221;<\/h2>\n<p>To najlepiej udokumentowany fakt biograficzny o tym obrazie i ten, kt\u00f3ry wyja\u015bnia, dlaczego wisi dzi\u015b w muzeum, a nie w prywatnej kolekcji.<\/p>\n<p>W 1839 roku Turner wystawi\u0142 go na sprzeda\u017c za 250 funt\u00f3w. <strong>Nie znalaz\u0142 kupca.<\/strong><\/p>\n<p>Dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej ameryka\u0144ski kolekcjoner James Lenox poprosi\u0142, \u017ceby malarz sam poda\u0142 cen\u0119. Turner odpowiedzia\u0142, \u017ce obraz ceny nie ma, i nazwa\u0142 go kr\u00f3tszym imieniem: <strong><em>my Darling<\/em><\/strong> \u2014 \u201emoja ukochana&#8221;.<\/p>\n<p>Zachowa\u0142a si\u0119 jego notatka, w kt\u00f3rej pisze, \u017ce \u017cadne pieni\u0105dze ani wzgl\u0119dy nie sk\u0142oni\u0105 go, by ponownie wypo\u017cyczy\u0107 swoj\u0105 Darling. <strong>Odrzuca\u0142 wszystkie oferty do ko\u0144ca \u017cycia<\/strong> i zapisa\u0142 obraz narodowi razem z ca\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 pracowni.<\/p>\n<h2>O J. M. W. Turnerze<\/h2>\n<p>Joseph Mallord William Turner urodzi\u0142 si\u0119 23 kwietnia 1775 roku w londy\u0144skim Covent Garden, jako syn fryzjera i perukarza, kt\u00f3ry wystawia\u0142 rysunki syna w oknie zak\u0142adu. Matka zmar\u0142a w zak\u0142adzie dla ob\u0142\u0105kanych Bethlem.<\/p>\n<p>Do Royal Academy Schools przyj\u0119to go w wieku czternastu lat, wystawia\u0142 tam od pi\u0119tnastego roku \u017cycia. Pe\u0142nym cz\u0142onkiem Akademii zosta\u0142 jako dwudziestosze\u015bciolatek \u2014 najm\u0142odszy mo\u017cliwy wiek.<\/p>\n<p>Podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie, wype\u0142niaj\u0105c ponad trzysta szkicownik\u00f3w. <strong>Legenda o przywi\u0105zaniu si\u0119 do masztu podczas sztormu<\/strong> dotyczy innego obrazu, <em>\u015anie\u017cycy<\/em> z 1842 roku, pochodzi od samego Turnera i nie ma potwierdzenia.<\/p>\n<p>Jego p\u00f3\u017ane obrazy by\u0142y dla wielu krytyk\u00f3w nieczytelne. Powiedziano o nich, \u017ce s\u0105 malowane \u201ebarwion\u0105 par\u0105&#8221; \u2014 co zacz\u0119\u0142o si\u0119 jako zarzut, a sko\u0144czy\u0142o jako opis metody.<\/p>\n<p>\u017by\u0142 skrycie. Pod koniec \u017cycia mieszka\u0142 w Chelsea pod fa\u0142szywym nazwiskiem, jako \u201epan Booth&#8221;.<\/p>\n<p>Zmar\u0142 19 grudnia 1851 roku, pochowano go w katedrze \u015bw. Paw\u0142a. <strong>Zapisa\u0142 narodowi oko\u0142o trzystu obraz\u00f3w olejnych i blisko trzydziestu tysi\u0119cy prac na papierze<\/strong> \u2014 zbi\u00f3r, kt\u00f3ry stanowi dzi\u015b trzon kolekcji Tate Britain.<\/p>\n<h2>Dziedzictwo i wp\u0142yw<\/h2>\n<p>Turner wp\u0142yn\u0105\u0142 bezpo\u015brednio na impresjonist\u00f3w. <strong>Monet i Pissarro zobaczyli jego obrazy w Londynie w latach 1870\u20131871<\/strong>, gdy uciekli tam przed wojn\u0105 francusko-prusk\u0105. Monet m\u00f3wi\u0142 potem o tym do\u015bwiadczeniu jako o objawieniu.<\/p>\n<p>Sam obraz ma \u017cycie publiczne, jakiego niewiele dzie\u0142 do\u015bwiadcza:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>2005<\/strong> \u2014 wygrywa sonda\u017c BBC Radio 4 na ulubiony obraz w brytyjskich zbiorach.<\/li>\n<li><strong>2012<\/strong> \u2014 w \u201eSkyfall&#8221; Bond i Q siadaj\u0105 przed nim w National Gallery. Q m\u00f3wi o wielkim okr\u0119cie ci\u0105gni\u0119tym haniebnie na z\u0142om. <strong>To streszczenie fabu\u0142y filmu wypowiedziane na g\u0142os przed obrazem.<\/strong><\/li>\n<li><strong>2020<\/strong> \u2014 Bank Anglii umieszcza go na <strong>banknocie dwudziestofuntowym<\/strong> obok autoportretu Turnera. Od tego roku jest w kieszeni ca\u0142ego kraju.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>A w Polsce?<\/h2>\n<p>Turnera w polskich zbiorach publicznych praktycznie nie ma. Ale sama decyzja, kt\u00f3r\u0105 ten obraz op\u0142akuje \u2014 rozebra\u0107 stary okr\u0119t na surowiec \u2014 ma w Polsce dobrze widoczne odwr\u00f3cenie.<\/p>\n<p><strong>ORP B\u0142yskawica<\/strong>, niszczyciel zbudowany w 1937 roku w Wielkiej Brytanii, przeszed\u0142 ca\u0142\u0105 drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105: Narwik, ewakuacj\u0119 z Dunkierki, obron\u0119 Cowes, rajd na Dieppe, os\u0142on\u0119 l\u0105dowania w Normandii. Po wojnie s\u0142u\u017cy\u0142 jeszcze trzy dekady. <strong>W 1976 roku, zamiast na z\u0142om, trafi\u0142 na nabrze\u017ce w Gdyni jako okr\u0119t-muzeum<\/strong> i stoi tam do dzi\u015b. Jest najstarszym zachowanym niszczycielem na \u015bwiecie.<\/p>\n<p><strong>Dar Pomorza<\/strong>, pe\u0142norejowa fregata szkolna z 1909 roku, wycofana ze s\u0142u\u017cby w 1982, stoi kilkaset metr\u00f3w dalej. Oba okr\u0119ty przesz\u0142y dok\u0142adnie ten moment, w kt\u00f3rym sta\u0142 Temeraire \u2014 koniec przydatno\u015bci \u2014 i oba go prze\u017cy\u0142y.<\/p>\n<p><strong>Gdzie to zobaczy\u0107:<\/strong> Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni (ORP B\u0142yskawica), Narodowe Muzeum Morskie w Gda\u0144sku (statek-muzeum SS So\u0142dek, \u017buraw, spichlerze na O\u0142owiance) oraz oddzia\u0142 Daru Pomorza przy Skwerze Ko\u015bciuszki w Gdyni.<\/p>\n<p>I w\u0105tek \u015bci\u015ble malarski: polsk\u0105 tradycj\u0119 marynistyczn\u0105 XX wieku reprezentuje przede wszystkim <strong>Marian Mokwa<\/strong>, kt\u00f3rego prace znajduj\u0105 si\u0119 w zbiorach Narodowego Muzeum Morskiego i Muzeum Narodowego w Gda\u0144sku. Motyw ostatniego rejsu i portu ostatecznego wraca u niego regularnie.<\/p>\n<h2>Gdzie zobaczy\u0107 dzie\u0142o dzi\u015b<\/h2>\n<p>Obraz wisi w <strong>National Gallery<\/strong> przy Trafalgar Square w Londynie \u2014 <strong>na placu nazwanym od bitwy, w kt\u00f3rej walczy\u0142 okr\u0119t z obrazu<\/strong>, z kolumn\u0105 Nelsona przed wej\u015bciem. Wst\u0119p do sta\u0142ej kolekcji jest bezp\u0142atny.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>W maju 2025 roku muzeum otworzy\u0142o po przebudowie skrzyd\u0142o Sainsbury i przewiesi\u0142o znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji.<\/strong> Numeracja sal si\u0119 zmieni\u0142a \u2014 korzystaj z planu na miejscu albo ze strony muzeum. Przewodniki starsze ni\u017c ta data s\u0105 nieaktualne.<\/li>\n<li>Najspokojniej jest w tygodniu przed po\u0142udniem; w pi\u0105tki muzeum ma wyd\u0142u\u017cone godziny i wieczorem sale pustoszej\u0105.<\/li>\n<li><strong>Podejd\u017a bardzo blisko do nieba, a potem odejd\u017a.<\/strong> Z p\u00f3\u0142 metra wida\u0107 grube warstwy farby i \u015blady narz\u0119dzia; z pi\u0119ciu metr\u00f3w to czysty zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca.<\/li>\n<li><strong>Poszukaj ksi\u0119\u017cyca<\/strong> po lewej, nad okr\u0119tem. Jest blady i \u0142atwo go przeoczy\u0107, a zmienia wymow\u0119 ca\u0142o\u015bci.<\/li>\n<li>W tym samym muzeum wisi <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/deszcz-para-i-szybkosc\/\">\u201eDeszcz, para i szybko\u015b\u0107&#8221;<\/a> Turnera oraz <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/woz-na-siano\/\">\u201eW\u00f3z na siano&#8221;<\/a> Constable&#8217;a \u2014 zestawienie obu malarzy jest jedn\u0105 z lepszych rzeczy w tej kolekcji.<\/li>\n<li><strong>G\u0142\u00f3wna kolekcja Turnera jest gdzie indziej<\/strong> \u2014 w Tate Britain, dwadzie\u015bcia minut pieszo wzd\u0142u\u017c rzeki. Clore Gallery mie\u015bci tam kilkaset jego prac, te\u017c bezp\u0142atnie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>A je\u015bli chcesz zobaczy\u0107, co zosta\u0142o z samego okr\u0119tu: <strong>w ko\u015bciele St Mary&#8217;s w Rotherhithe<\/strong> stoj\u0105 dwa fotele prezbiterialne i st\u00f3\u0142 wykonane na zlecenie Beatsona z belek Temeraire&#8217;a, a tak\u017ce kolumny i balustrada o\u0142tarzowa. Nabrze\u017ce, przy kt\u00f3rym go rozebrano, nosi dzi\u015b nazw\u0119 Pacific Wharf i zabudowane jest apartamentami.<\/p>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Czy Turner pokaza\u0142 scen\u0119 wiernie?<\/h3>\n<p>Nie. Okr\u0119t holowano bez maszt\u00f3w, przez dwa parowce zamiast jednego, w stron\u0119 zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca, a nie od niego, i prawdopodobnie bez efektownego zachodu w og\u00f3le. Komin holownika stoi w miejscu konstrukcyjnie niemo\u017cliwym. Turner najpewniej nie widzia\u0142 tego holowania na oczy.<\/p>\n<h3>W kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 naprawd\u0119 p\u0142yn\u0105\u0142?<\/h3>\n<p>Na zach\u00f3d, w g\u00f3r\u0119 Tamizy, z Sheerness u uj\u015bcia do Rotherhithe w Londynie \u2014 czyli ku zachodz\u0105cemu s\u0142o\u0144cu. Na obrazie s\u0142o\u0144ce zachodzi za jego ruf\u0105. To odwr\u00f3cenie zmienia sens sceny z podr\u00f3\u017cy do celu w po\u017cegnanie.<\/p>\n<h3>Czym by\u0142 Temeraire?<\/h3>\n<p>Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioo\u015bmiodzia\u0142owym, trzypok\u0142adowym okr\u0119tem liniowym z 1798 roku, zbudowanym z drewna ponad pi\u0119ciu tysi\u0119cy d\u0119b\u00f3w. Pod Trafalgarem os\u0142oni\u0142 okr\u0119t flagowy Nelsona i zdoby\u0142 dwie francuskie jednostki naraz. Za\u0142oga m\u00f3wi\u0142a na niego <em>Saucy Temeraire<\/em>, nie <em>Fighting<\/em>.<\/p>\n<h3>Co oznacza podw\u00f3jne \u015bwiat\u0142o na niebie?<\/h3>\n<p>Po prawej zachodzi s\u0142o\u0144ce, po lewej wida\u0107 ksi\u0119\u017cyc. Dwa \u015bwiat\u0142a naraz to zabieg symboliczny: koniec jednej epoki i pocz\u0105tek nast\u0119pnej.<\/p>\n<h3>Czy Turner sprzeda\u0142 ten obraz?<\/h3>\n<p>Nie. W 1839 roku wystawi\u0142 go za 250 funt\u00f3w i nie znalaz\u0142 kupca; dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej ameryka\u0144skiemu kolekcjonerowi odpowiedzia\u0142, \u017ce obraz ceny nie ma, i nazwa\u0142 go \u201emoj\u0105 ukochan\u0105&#8221;. Zapisa\u0142 go narodowi razem z ca\u0142\u0105 pracowni\u0105.<\/p>\n<h3>Ile kosztowa\u0142 sam okr\u0119t?<\/h3>\n<p>5530 funt\u00f3w \u2014 tyle zap\u0142aci\u0142 za niego na licytacji w sierpniu 1838 roku szkutnik John Beatson. W dzisiejszych pieni\u0105dzach to rz\u0105d wielko\u015bci p\u00f3\u0142 miliona funt\u00f3w.<\/p>\n<h3>Gdzie pojawia si\u0119 w kulturze?<\/h3>\n<p>W sonda\u017cu BBC Radio 4 z 2005 roku, w kt\u00f3rym Brytyjczycy wybrali go ulubionym obrazem; w \u201eSkyfall&#8221; z 2012 roku; i od 2020 roku na banknocie dwudziestofuntowym Banku Anglii.<\/p>\n<h3>Co zosta\u0142o z okr\u0119tu?<\/h3>\n<p>Drewno rozesz\u0142o si\u0119 po Londynie. W ko\u015bciele St Mary&#8217;s w Rotherhithe stoj\u0105 dwa fotele i st\u00f3\u0142 wykonane z jego belek na zlecenie Beatsona, s\u0105 tam te\u017c kolumny i balustrada o\u0142tarzowa.<\/p>\n<p>Je\u015bli ten obraz Ci\u0119 poruszy\u0142, poznaj <a href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/deszcz-para-i-szybkosc\/\">\u201eDeszcz, par\u0119 i szybko\u015b\u0107&#8221;<\/a> \u2014 namalowan\u0105 pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, wisz\u0105c\u0105 w tym samym muzeum i m\u00f3wi\u0105c\u0105 co\u015b dok\u0142adnie przeciwnego. Tam maszyna nie jest ju\u017c katem, tylko \u017cywio\u0142em.<\/p>\n<p class=\"image-attribution\" style=\"font-size:0.85em;color:#666;\"><em>Zdj\u0119cie: The Fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up, 1838 \u2013 J. M. W. Turner (1839), National Gallery, Londyn, nr inw. NG524. Licencja: Public Domain. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Fighting_Temeraire,_JMW_Turner,_National_Gallery.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wikimedia Commons<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ten okr\u0119t nie m\u00f3g\u0142 tak wygl\u0105da\u0107. Zanim Temeraire wyruszy\u0142 w ostatni\u0105 drog\u0119, marynarka zdj\u0119\u0142a z niego wszystko, co da\u0142o si\u0119 odzyska\u0107: maszty, reje, olinowanie, dzia\u0142a, kotwice, okucia. Holowano pusty kad\u0142ub \u2014 zachowa\u0142 si\u0119 rysunek wykonany na miejscu przez Williama Beatsona, brata szkutnika, kt\u00f3ry to potwierdza. Turner domalowa\u0142 maszty. I odwr\u00f3ci\u0142 geografi\u0119: okr\u0119t p\u0142yn\u0105\u0142 w g\u00f3r\u0119&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[39],"tags":[6015,3853,6014,6012,6013,4261,2444,3851,4015,255],"artist":[6011],"movement":[437],"museum":[2440],"class_list":["post-1280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrazy","tag-dziedzictwo-kulturowe","tag-historia-sztuki","tag-hms-temeraire","tag-j-m-w-turner","tag-malarstwo-angielskie","tag-malarstwo-olejne","tag-national-gallery-londyn","tag-romantyzm","tag-symbolika-w-malarstwie","tag-xix-wiek","artist-j-m-w-turner","movement-romanticism","museum-national-gallery-london"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ostatnia droga Temeraire&#039;a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire&#039;a&quot; Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ostatnia droga Temeraire&#039;a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire&#039;a&quot; Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ArtworkPost.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-24T05:18:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-20T19:28:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1485\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dominik Szobak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dominik Szobak\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\"},\"headline\":\"Ostatnia droga Temeraire&#8217;a\",\"datePublished\":\"2026-08-24T05:18:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-20T19:28:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/\"},\"wordCount\":2385,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"keywords\":[\"Dziedzictwo kulturowe\",\"Historia sztuki\",\"HMS Temeraire\",\"J. M. W. Turner\",\"Malarstwo angielskie\",\"Malarstwo olejne\",\"National Gallery Londyn\",\"Romantyzm\",\"Symbolika w malarstwie\",\"XIX wiek\"],\"articleSection\":[\"Obrazy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/\",\"name\":\"Ostatnia droga Temeraire'a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-24T05:18:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-20T19:28:32+00:00\",\"description\":\"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire'a\\\" Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1485,\"caption\":\"The Fighting Temeraire by J. M. W. Turner, 1839\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/ostatnia-droga-temerairea\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ostatnia droga Temeraire&#8217;a\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"ArtworkPost\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/artworkpost-logo@2x-1.png\",\"width\":1969,\"height\":240,\"caption\":\"ArtworkPost\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f\",\"name\":\"Dominik Szobak\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dominik Szobak\"},\"description\":\"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/artworkpost.com\\\/pl\\\/author\\\/dominik-szobak\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ostatnia droga Temeraire'a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu","description":"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire'a\" Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ostatnia droga Temeraire'a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu","og_description":"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire'a\" Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.","og_url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/","og_site_name":"ArtworkPost.com","article_published_time":"2026-08-24T05:18:38+00:00","article_modified_time":"2026-09-20T19:28:32+00:00","og_image":[{"width":2000,"height":1485,"url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dominik Szobak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dominik Szobak","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/"},"author":{"name":"Dominik Szobak","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f"},"headline":"Ostatnia droga Temeraire&#8217;a","datePublished":"2026-08-24T05:18:38+00:00","dateModified":"2026-09-20T19:28:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/"},"wordCount":2385,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","keywords":["Dziedzictwo kulturowe","Historia sztuki","HMS Temeraire","J. M. W. Turner","Malarstwo angielskie","Malarstwo olejne","National Gallery Londyn","Romantyzm","Symbolika w malarstwie","XIX wiek"],"articleSection":["Obrazy"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/","name":"Ostatnia droga Temeraire'a \u2013 Turner | Arcydzie\u0142o romantyzmu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","datePublished":"2026-08-24T05:18:38+00:00","dateModified":"2026-09-20T19:28:32+00:00","description":"Odkryj \u201eOstatni\u0105 drog\u0119 Temeraire'a\" Turnera \u2013 symbol przemijania i narodowej nostalgii. Symbolika, historia i praktyczne wskaz\u00f3wki dla zwiedzaj\u0105cych.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#primaryimage","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3840px-The_Fighting_Temeraire2C_JMW_Turner2C_National_Gallery.jpgutm_sourcecommons.wikimedia.jpg","width":2000,"height":1485,"caption":"The Fighting Temeraire by J. M. W. Turner, 1839"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/ostatnia-droga-temerairea\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ostatnia droga Temeraire&#8217;a"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","name":"ArtworkPost","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#organization","name":"ArtworkPost","url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","contentUrl":"https:\/\/artworkpost.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/artworkpost-logo@2x-1.png","width":1969,"height":240,"caption":"ArtworkPost"},"image":{"@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/#\/schema\/person\/cf4721735d50e57ff6d420aa01cdb37f","name":"Dominik Szobak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/feb47c4b842fc4af3eddca38e0c4207193c815672cdef9dcb71cb417434bfb95?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dominik Szobak"},"description":"Dominik Szobak is the founder and writer behind ArtworkPost. He started the site out of a simple conviction: that the world's most famous artworks are far more fascinating once you know the stories behind them. He digs into the history, symbolism, and small details that most people walk right past, and enjoys making art history approachable for anyone curious enough to look closer.","sameAs":["https:\/\/artworkpost.com"],"url":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/author\/dominik-szobak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1280"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2416,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280\/revisions\/2416"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1280"},{"taxonomy":"artist","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/artist?post=1280"},{"taxonomy":"movement","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/movement?post=1280"},{"taxonomy":"museum","embeddable":true,"href":"https:\/\/artworkpost.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/museum?post=1280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}