Johannes Vermeer (1632–1675) to malarz holenderskiego złotego wieku z Delft, który pozostawił zaledwie około trzydziestu pięciu dzieł – każde jest cichym cudem światła i spokoju. Jego „Dziewczyna z perłą” stała się jednym z najukochańszych portretów świata.
Kiedy Marcel Proust zobaczył Widok Delft Vermeera, doznał objawienia tak silnego, że uczynił to płótno kluczowym elementem swojej powieści „W poszukiwaniu straconego czasu” — bohater umiera przed nim z wrażenia. A jednak przez prawie dwa wieki obraz pozostawał praktycznie zapomniany, zanim na nowo odkryto jego geniusz. Co sprawia, że widok zwykłego holenderskiego miasta potrafi człowieka…
Wyobraź sobie, że jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów świata przedstawia… zwykłą pracę domową. Mleczarka Jana Vermeera, namalowana około 1658 roku, to scena tak codzienna, że aż zdumiewające, iż od ponad trzech wieków przyciąga miliony spojrzeń. A jednak właśnie ta pozorna prostota skrywa w sobie mistrzostwo, które do dziś nie daje spokoju historykom sztuki. Najważniejsze fakty…
Przez ponad dwa stulecia nikt nie wiedział, jak się nazywa to płótno — figurowało w katalogach jako „dziewczyna w orientalnym stroju” albo po prostu „portret tronie”. Dopiero pod koniec XX wieku, gdy bliżej przyjrzano się błyszczącemu detalowi przy uchu modelki, obraz zyskał swoją dzisiejszą, ikoniczną nazwę: Dziewczyna z perłą. I choć od tamtej chwili minęły…