Johannes Vermeer (1632–1675) to malarz holenderskiego złotego wieku z Delft, który pozostawił zaledwie około trzydziestu pięciu dzieł – każde jest cichym cudem światła i spokoju. Jego „Dziewczyna z perłą” stała się jednym z najukochańszych portretów świata.
U Prousta pisarz Bergotte umiera przed tym obrazem, wpatrzony w „mały fragment żółtej ściany”. Problem w tym, że nikt nie wie, o który fragment chodzi — badacze wskazują różne miejsca, a część uważa, że takiej ściany na płótnie po prostu nie ma. Proust widział obraz w 1902 roku, a potem raz jeszcze w 1921, już…
Wyobraź sobie, że jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów świata przedstawia… zwykłą pracę domową. Mleczarka Jana Vermeera, namalowana około 1658 roku, to scena tak codzienna, że aż zdumiewające, iż od ponad trzech wieków przyciąga miliony spojrzeń. A jednak właśnie ta pozorna prostota skrywa w sobie mistrzostwo, które do dziś nie daje spokoju historykom sztuki. Najważniejsze fakty…
Przez ponad dwa stulecia nikt nie wiedział, jak się nazywa to płótno — figurowało w katalogach jako „dziewczyna w orientalnym stroju” albo po prostu „portret tronie”. Dopiero pod koniec XX wieku, gdy bliżej przyjrzano się błyszczącemu detalowi przy uchu modelki, obraz zyskał swoją dzisiejszą, ikoniczną nazwę: Dziewczyna z perłą. I choć od tamtej chwili minęły…