XIX wiek

  • Deszcz, para, szybkość

    Na tym obrazie biegnie zając i większość widzów go nie zauważa. Znajduje się na torach, przed lokomotywą, po prawej stronie — ciemna kreska na ciemnym tle. Według relacji malarza George’a Lesliego, który jako chłopiec obserwował Turnera nanoszącego poprawki przed wystawą, to właśnie zwierzę, nie maszyna, miało przedstawiać szybkość. Najważniejsze fakty Artysta: J. M. W. Turner…

  • Ostatnia droga Temeraire’a

    Ten okręt nie mógł tak wyglądać. Zanim Temeraire wyruszył w ostatnią drogę, marynarka zdjęła z niego wszystko, co dało się odzyskać: maszty, reje, olinowanie, działa, kotwice, okucia. Holowano pusty kadłub — zachował się rysunek wykonany na miejscu przez Williama Beatsona, brata szkutnika, który to potwierdza. Turner domalował maszty. I odwrócił geografię: okręt płynął w górę…

  • Lekcja tańca

    Te dziewczęta miały zwykle od siedmiu do czternastu lat i pochodziły z najuboższych rodzin Paryża. Nazywano je „szczurkami Opery”. Zarabiały grosze, ćwiczyły po kilkanaście godzin, a abonenci teatru mieli prawo wstępu za kulisy — i regularnie z niego korzystali. Mężczyzna w czarnym ubraniu stojący w tle na wielu obrazach Degasa to często właśnie taki abonent….

  • Śniadanie wioślarzy

    Renoir zaprosił do tego obrazu czternaścioro ludzi, których znał. Przyszłą żonę, syna właściciela restauracji, aktorkę, dziennikarza, poetę, bankiera-historyka i malarza, który bardziej niż ktokolwiek wspierał impresjonistów finansowo. Prawie wszystkich udało się zidentyfikować z imienia i nazwiska. To nie jest scena rodzajowa — to zbiorowy portret konkretnego towarzystwa w konkretnym lecie. Najważniejsze fakty Artysta: Pierre-Auguste Renoir…

  • Bal w Moulin de la Galette

    Renoir nosił to płótno pod górę codziennie przez pół roku. Miało prawie dwa metry szerokości, a pracownia była u stóp wzgórza Montmartre — przyjaciele pomagali mu taszczyć je na miejsce każdego popołudnia i znosić z powrotem wieczorem. Przez kilka miesięcy malował w ogrodzie dancingu, w tłumie, na wietrze, zanim wynajął dom tuż obok. Najważniejsze fakty…

  • Taras kawiarni w nocy

    Na tym obrazie nie ma czerni. Van Gogh napisał to wprost siostrze: udało mu się namalować noc bez użycia czarnej farby, wyłącznie za pomocą błękitu, fioletu i zieleni, a oświetloną przestrzeń bladą siarką i cytrynową żółcią. To brzmi jak techniczna ciekawostka, ale jest tezą całego dzieła — noc nie jest brakiem światła, tylko innym zestawem…

  • Rozstrzelanie powstańców madryckich

    Przez pierwsze czterdzieści lat nikt tego obrazu nie oglądał. Po namalowaniu w 1814 roku trafił do magazynu i pozostał tam do 1872, gdy po raz pierwszy odnotowano go w katalogu Prado. Powód był prosty: Ferdynand VII, który zapłacił za dzieło, nie chciał wisieć obok przypomnienia, że władzę odzyskał dzięki ludziom, których potem prześladował. Najważniejsze fakty…

  • Statua Wolności

    Kajdan u stóp Statui Wolności nie widać z dołu i nikt ich nie zobaczy bez helikoptera. To nie przypadek. Bartholdi w pierwszym projekcie dał postaci zerwany łańcuch w dłoni — wyraźny znak zniesienia niewolnictwa. Amerykańscy fundatorzy uznali to za zbyt drażliwe siedem lat po wojnie secesyjnej. Łańcuch przeniesiono pod stopy, gdzie przestał być widoczny. Najważniejsze…

  • Impresja, wschód słońca

    Wyobraź sobie, że krytyk sztuki celowo wyśmiewa tytuł obrazu, by go skompromitować — a tym samym nieświadomie nadaje nazwę jednemu z najważniejszych ruchów artystycznych w historii. Dokładnie tak narodził się impresjonizm, a wszystko zaczęło się od jednego płótna: Impresja wschód słońca. Najważniejsze fakty Artysta: Claude Monet Rok: 1872 Technika: Olej na płótnie Wymiary: 48 ×…

  • Wóz na siano

    Anglia go nie chciała. Wystawiony w Royal Academy w 1821 roku obraz nie znalazł nabywcy i wisiał w pracowni trzy lata. Dopiero paryski Salon 1824 przyniósł mu złoty medal z rąk Karola X i odmienił francuskie malarstwo. Constable nigdy nie pojechał do Francji, a sławę w ojczyźnie zdobył pośmiertnie. Najważniejsze fakty Artysta: John Constable (1776–1837)…

  • Gwiaździsta noc nad Rodanem

    Van Gogh malował ten obraz w nocy, na brzegu rzeki, przy świecach przymocowanych do kapelusza. To nie anegdota — opisał to w liście do siostry. Efekt jest widoczny: gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy na płótnie stoi dokładnie tam, gdzie stał nad Rodanem we wrześniu 1888 roku. Malarz miał go przed sobą, nie w pamięci. Najważniejsze fakty Artysta:…

  • Lilie wodne

    Ten obraz nie ma horyzontu. Nie ma brzegu, nieba ani niczego, co pozwoliłoby ustalić, gdzie stoisz. Monet wykadrował sam wodę — a to znaczy, że nie da się określić, co jest liściem, a co jego odbiciem. Pół wieku później amerykańscy abstrakcjoniści uznali to za punkt wyjścia dla własnej pracy. Najważniejsze fakty Artysta: Claude Monet (1840–1926)…